تصاویری از آسیاب آبی بشرویه

مقدمه: مجموعه قناتهای ایران درمسیر حیات خود  به اشکال گوناگون یاریگر مردمان ساکن در حوزه خود بوده اند یکی از این صور آسیابهای آبی هستند. در منطقه شهرضا نام دو آسیاب بالا و آسیاب خان در اذهان باقیمانده و اکنون خرابه هایی از آسیاب بالا در کنار قنات فضل آباد دیده می شود.قبلا مطالبی پیرامون آسیابهای آبی بشرویه زادگاه بدیع الزمان فروزانفر ادیب برجسته معاصر شنیده بودم. در سفر مورخ92/10/12  به مشهد از یکی از این آسیابها دیدن نمودم. تصاویر زیر ثمره این دیدار چند ساعته است. استفاده از تصاویر زیر با ذکر نام عکاس و منبع بلا مانع است.

   الف-آسیاب آبی یا آسیا اووی دستگاهی بوده است که برای خورد کردن گندم و سایر غلات و برای درست کردن آرد وجود داشته است و با استفاده از تکنیک سرعت آب و یا فشار آب کار می کرده است در ایران تقریبا در هر شهری در قدیم آسیاب آبی وجود داشته امروز تقریبا چند مورد انگشت شمار هنوز کار می‌کنند.آسیاب کاخک - بجنورد-آسیاب یزد و آسیاب‌آبی اشکذر -و آسیابهای آبی بسیار قدیمی مانند آسیاب آبی زیبد در پروژه‌های شهر سازی نابود شده‌اند... ساعت آبی و آسیاب آبی و آسیاب بادی در ایران از قدمت تاریخی کهنی برخوردار است اما تحقیق مستقلی در این موضوع نشده است. بعضی اعتقاد دارند آسیاب بادی نخستین بار در ایران بکار گرفته شده است امروزه هنوز بقایای چندین آسیاب بادی در شهر کوچک نشتیفان خوافخراسان وجود دارد و تا چند سال قبل از انقلاب فعال بود.

اگرچه کتاب اصطخری که در آن اشاره به ساخت آسیاب بادی شده‌است مربوط به پیش از سال سال ۳۳۰ هجری خورشیدی (۳۴۰ هجری قمری) بوده‌است، ولی در یکی از کتاب‌های مسعودی که چند سال بعد نوشته‌شده است، به داستانی اشاره می‌شود که در آن یک ایرانی به نزد خلیفهٔ دوم، عمر،(سال ۱۳ هجری خورشیدی و قمری، سدهٔ هفتم میلادی) ادعا می‌کند که می‌تواند یک آسیاب بادی بسازد، و عمر نیز برای ثابت شدن این ادعا از او می‌خواهد تا این کار را انجام دهد، و او نیز موفق می‌شود.[۱] watermills in Iran.[۲]. اشاره تاریخ نویسان به داستان کشته شدن یزدگرد ساسانی بدست آسیابان و اشاره به کشتار ایرانیان یک بار در الیس به فرماندهیخالد پسر ولید و یک بار در زمان امویان در گرگان به فرماندهی یزید بن مهلب از روایتهایی است که در آنها به آسیاب آبی و بادی آشاره شده است.[۳]

 ب-آسیاب‌های آبی بشرویه با قدمت 400 ساله 

از دیگر آثار دیدنی و جالب توجه این شهرستان آسیاب‌های آبی است که در غرب بشرویه و در مسیر قنات این شهر، پنج آسیاب قرار دارد که بر اساس فاصله از شهر بشرویه به آسیاب اول تا پنچم مشهور هستند. 

با توجه به وقف‌ نامه‌های موجود، این آسیاب‌ها قدمت 400 ساله دارند و هر کدام از این آسیاب‌ها دارای یک گودال مدور است که شاخه‌ای از آب قنات به وسیله کانالی به داخل مخزن هدایت می‌شود و پس از انباشته شدن در مخزن با شدت و فشار به بخش زیرین آسیاب هدایت می‌شود و پره‌های چرخ چوبی آسیاب را به حرکت در می‌آورد. 

چرخ آسیاب با هرمی به سنگ وصل شده و با چرخش سنگ، گندم کم‌کم به درون سنگ هدایت می‌شود و و پس از آرد شدن به کناره‌های سنگ منتقل می‌گردد. 

آسیاب‌های بشرویه از سمت بشرویه به نام آسیاب اول(سروش)، دوم(میرزا)، سوم(زنگی)، چهارم( آقا) و آسیاب پنجم (دهنه) هستند که آسیاب دهنه از همه قدیمی‌تر است و قلعه دختر بشرویه نیز در مجاورت آن قرار دارد. 

از ویژگی‌های بارز آسیاب‌های آبی بشرویه، فعال بودن آنها است که در حال حاضر سه آسیاب به فعالیت خود ادامه می‌دهند و طی چند سال اخیر با اقدامات میراث فرهنگی بشرویه و شهرداری برای احیا و بازسازی و فراهم کردن محیط مساعد برای تفریح مسافران و گردشگران، به نقاط گردشگری تبدیل شده است. 

 تصویر شماره  (1)

  تصویر شماره  (2)

 

 تصویر شماره  (3)

  تصویر شماره  (4)

  تصویر شماره  (5)

  تصویر شماره  (6)

  تصویر شماره  (7)

  تصویر شماره  (8)

  تصویر شماره  (9)

  تصویر شماره  (10)

  تصویر شماره  (11)

 

  تصویر شماره  (12)

  تصویر شماره  (13)

منابع:

1- ویکی پدیا

2- تارنمای اطلاع رسانی بشرویه

3- عکس ها از مسعود عسگری

   + مسعود عسگری عمروآبادی - ۱۱:٠٦ ‎ب.ظ ; ۱۳٩٢/۱٠/۱٩
تبادل لینک - سیستم تبادل لینک اتوماتیک